یکی از خطرناکترین مواد مخدر که اکنون در دسترس است، شیشه است. شیشه یک ماده مخدر بسیار قوی و اعتیادآور است و مصرف طولانیمدت آن میتواند بهسلامتی جسمی، روانی و روابط افراد آسیب بسیار زیادی بزند.
جالب است بدانید، سوءمصرف متآمفتامین درصد بیشتری نسبت محرکهای دیگر در جهان دارد. در ادامه برای آشنایی بیشتر با ماده خطرناک شیشه با کلینیک طلوعی دیگر، بهترین مرکز ترک اعتیاد تهران همراه باشید.
شیشه (آیس) (متامفتامین) چیست؟
شیشه در واقع نام غیرعلمی و رایج همان داروی محرک متآمفتامین که به انگلیسی Methamphetamine نامیده میشود، است. این ماده در بازار سیاه با نام شیشه، کریستال، مت و گچ و در بین جوانان و نوجوانان با نام آیس هم شناخته میشود.
شیشه در واقع یک داروی محرک قوی با پتانسیل بالای اعتیادآوری است که سیستم عصبی مرکزی شخص را تحتتأثیر قرار میدهد و سوءمصرف آن باعث آسیبهای جبرانناپذیری میشود. شیشه که جزو دسته روانگردانها است، از قویترین متآمفتامینها است. این ماده با شکل ظاهری کریستالی، سفیدرنگ و بدون بو و بامزهای بسیار تلخ است که قابلیت حلشدن در آب یا الکل را دارد. ماده مخدر شیشهمانند شکر است که در بستههای بسیار کوچکی توزیع میگردد.
شیشه از مادههای مصنوعی و آزمایشگاهی و در آزمایشگاههای غیرقانونی به شکل کریستالهای خرد شده یخ، تولید میشوند. یعنی مانند دیگر مواد مخدر همچون تریاک، کوکائین، ماریجوانا و … منشأ در طبیعت ندارد.
منشأ و تاریخچه ساخت شیشه
شیشه یا متآمفتامین برای اولینبار در سال ۱۸۸۷ به طور مصنوعی در آلمان ساخته شد. در آن زمان، این ماده بهعنوان یک داروی محرک قوی شناخته میشد و برای درمان بیماریهایی مانند افسردگی، اختلال بیشفعالی و اضافهوزنهای مزمن توسط پزشکان متخصص تجویز میشد.
باگذشت زمان و انجام مطالعات بیشتر، مشخص شد که مصرف شیشه عوارض جدی و خطرناکی دارد و باعث ایجاد وابستگی شدید و اعتیاد میشود. به همین دلیل، استفاده درمانی آن محدود و در بسیاری موارد قطع گردید.
امروزه مصرف متآمفتامین به جز در موارد خاص و بسیار محدود پزشکی، به دلیل پتانسیل بالای اعتیادآوری و خطرات فراوان، بهعنوان یک ماده مخدر غیرقانونی شناخته میشود و تولید آن در آزمایشگاههای غیرقانونی ادامه دارد.
این ماده در دوزهای کم، باعث افزایش انرژی کاذب و تمرکز غیرطبیعی، سرخوشی کاذب با کاهش اشتها و بیخوابی در افراد میشود. در دوزهای بالا هم میتواند عوارض خطرناکی، مانند تشنج، خونریزی مغزی و روانپریشی را در آنها ایجاد کند.
ساختار شیمیایی شیشه
ترکیب اصلی ماده مخدر شیشه، متآمفتامین با فرمول شیمیایی C₁₀H₁₅N است که یک آلکالوئید مصنوعی و محرک قوی سیستم عصبی مرکزی محسوب میشود. متآمفتامین ساختاری شیمیایی مشابه آمفتامین دارد، اما به دلیل گروه متیل اضافی، اثرات تحریککنندگی و اعتیادآوری آن قویتر و طولانیتر است. این ماده معمولاً بهصورت کریستالهای سفیدرنگ، بدون بو و با طعمی تلخ دیده میشود که بهراحتی در حلالهایی مانند آب و الکل محلول است.
از نظر سنتز شیمیایی، متآمفتامین عمدتاً از طریق کاهش شیمیایی سودوافدرین یا افدرین با استفاده از فسفر قرمز و ید ساخته میشود که این روش یکی از رایجترین فرایندهای سنتز در آزمایشگاههای غیرقانونی است. روش دیگر سنتز، واکنش بین فنیلاستیک اسید و متیلآمین است که البته پیچیدگیهای خاص خود را دارد.
برخلاف موادی مانند تریاک، کوکائین و ماریجوانا که منشأ طبیعی دارند، متآمفتامین کاملاً مصنوعی بوده و بهصورت صنعتی یا غیرقانونی در آزمایشگاههای کوچک و غیرمجاز تولید میشود. این آزمایشگاهها معمولاً در مکانهای غیررسمی مانند زیرزمین منازل، کارگاهها یا حتی هتلها و مسافرخانهها فعالیت میکنند.
روشهای تولید و ترکیبات جانبی بهکاررفته در فرایند ساخت متآمفتامین میتواند بسیار متنوع باشد که این موضوع باعث میشود محصول نهایی از نظر خلوص و عوارض جانبی تفاوتهای چشمگیری داشته باشد و مصرفکنندگان را با خطرات جدی مواجه کند.
تفاوت آمفتامین و متآمفتامین (شیشه)
آمفتامین و متآمفتامین هر دو از دسته محرکهای سیستم عصبی مرکزی هستند و ساختار شیمیایی مشابهی دارند، اما تفاوتهای مهمی بین آنها وجود دارد:
- ساختار شیمیایی:
متآمفتامین دارای یک گروه متیل اضافی (-CH3) در ساختار مولکولی خود است که باعث میشود این ماده بتواند راحتتر از سد خونی – مغزی عبور کند و تأثیر قویتر و طولانیتری روی مغز داشته باشد. - قدرت اثر:
متآمفتامین (شیشه) نسبت به آمفتامین اثر محرک بسیار قویتر و طولانیتری دارد. این موضوع باعث میشود متآمفتامین خطر وابستگی و اعتیاد بیشتری ایجاد کند. - مصارف پزشکی:
آمفتامین معمولاً در دوزهای کنترل شده برای درمان اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) و نارکولپسی تجویز میشود، درحالیکه متآمفتامین به دلیل قدرت بالاتر و خطر بیشتر سوءمصرف، در پزشکی کاربرد محدودتری دارد و بیشتر بهصورت غیرقانونی مصرف میشود. - اثرات جانبی و اعتیادآوری:
متآمفتامین به دلیل قابلیت بالاتر در تحریک سیستم عصبی، عوارض جانبی شدیدتری مانند توهم، روانپریشی و آسیبهای مغزی طولانیمدت را ایجاد میکند و وابستگی به آن سریعتر شکل میگیرد. - ظاهر و مصرف:
متآمفتامین معمولاً به شکل کریستالهای شفاف یا سفیدرنگ (شیشه) دیده میشود و مصرف آن ممکن است بهصورت دود کردن، تزریق یا بلعیدن باشد، درحالیکه آمفتامین بیشتر بهصورت قرص یا کپسول مصرف میشود.
تأثیر متآمفتامین بر بدن
متآمفتامین (شیشه) یک محرک قوی سیستم عصبی مرکزی است که با افزایش ترشح و مهار بازجذب برخی انتقالدهندههای عصبی مهم مانند دوپامین، نوراپینفرین و سروتونین در مغز عمل میکند. این تغییرات باعث میشود فرد احساس سرخوشی شدید، انرژی زیاد و تمرکز بالا داشته باشد، اما همزمان سیستم عصبی و بدن را تحتفشار قرار میدهد.
تأثیرات کوتاهمدت متآمفتامین بر بدن:
- افزایش شدید انرژی و هوشیاری
- افزایش ضربان قلب و فشارخون
- کاهش اشتها و نیاز به خواب
- احساس سرخوشی و اعتمادبهنفس کاذب
- افزایش دمای بدن و تعریق
- تنگی مردمک چشم
- بیقراری و تحریکپذیری
تأثیرات بلندمدت مصرف متآمفتامین:
- آسیب جدی به مغز، بهویژه به سیستم دوپامینی که منجر به مشکلات حافظه، توجه و کنترل رفتاری میشود
- بروز اختلالات روانی مثل اضطراب، افسردگی و روانپریشی
- مشکلات قلبی – عروقی مانند فشارخون بالا، ضربان نامنظم قلب و سکته
- کاهش شدید وزن و سوءتغذیه
- مشکلات دندانپزشکی معروف به “مته دندان” (خرابی و پوسیدگی شدید دندانها)
- تضعیف سیستم ایمنی بدن
- وابستگی و اعتیاد شدید که ترک آن بسیار دشوار است
متآمفتامین به دلیل اثر قوی و طولانیمدت خود، فشار زیادی به بدن وارد میکند و مصرف طولانیمدت آن میتواند باعث آسیبهای جبرانناپذیری شود. به همین دلیل، درمان اعتیاد به این ماده نیازمند مراقبت تخصصی و حمایت روانی و پزشکی است.
اثرات متآمفتامین بر مغز چگونه است؟
بهطورکلی مصرف شیشه بهشدت بر خلقوخوی فرد اثر میگذارد. ۱۰ ثانیه پس از مصرف این ماده، بلافاصله وارد گردش خون شده و سپس به مغز میرسد و از آنجا بر سیستم اعصاب مرکزی تأثیر مستقیم میگذارد. ماده مخدر شیشه قسمت لذت در مغز را فعال کرده و باعث ایجاد توهمات مختلف میشود؛ بنابراین با اثرگذاری بر جسم و روان، فرد مصرفکننده حس سرخوشی و لذت کاذب پیدا میکند که این حس ناشی از رهاشدن مقادیر زیادی دوپامین در مغز است.
اثر استعمال استنشاقی آن ۸ تا ۲۴ ساعت پس از مصرف دوام دارد و تا ۱۲ ساعت پس از مصرف در ادرار نشان داده میشود. تأثیر شیشه بر مغز آنچنان زیاد است که بهشدت اراده فرد را برای کنارگذاشتن اعتیاد کاهش میدهد.
از علائم مصرف شیشه میتوان به افزایش کاذب اعتمادبهنفس و قدرت تمرکز بالای این افراد اشاره کرد که این تصور کاذب در مواردی که فرد در حال رانندگی باشد موجب تصادفهای مرگبار خواهد شد.
همچنین علائمی مانند افسردگی شدید، خستگی، بیحالی، زودرنجی، انزوا، اختلالات روانی، اضطراب و تشویش، برانگیختگی کلامی، پرخاشگری، توهمات آزاردهنده، بدبینی، میل به جرایم سنگینی مانند قتل، بیاشتهایی، ازدستدادن وزن، بیشفعالی، افزایش ضربان قلب از جمله مواردی هستند که فرد مصرفکننده بعد از مدتی دچار آنها میشود.
استفاده طولانیمدت از ماده مخدر شیشه باوجود لذت آنی بالایی که دارد، باعث کاهش شدید آیکیو و آسیب به سلولهای عصبی میشود. به همین دلیل است که ترک شیشهمانند ترک کراک از دشوارترین موارد ترک اعتیاد بهحساب میآید و بههیچعنوان نباید در طول دوره ترک از بیمار غافل شد.
بیشترین تأثیرات سوءمصرف شیشه روی نورونهای دوپامین و سروتونین است که بر چگونگی احساس، تصمیمگیری و قدرت تفکر فرد تأثیر میگذارند. این آسیبها میتوانند باعث بیماریهایی مانند افسردگی، پارانویا و همچنین سکتههای مغزی شوند. اختلال در مهارتهای حرکتی و تحلیل سلولهای مغزی از دیگر عوارض اعتیاد به شیشه است که نباید آنها را نادیده گرفت.
علائم مصرف شیشه (متآمفتامین) چیست؟
متآمفتامین یا همان شیشه، یک ماده محرک بسیار قوی است که مصرف آن تأثیرات فوری و قابلتوجهی روی بدن و ذهن فرد میگذارد. این ماده باعث افزایش فعالیت سیستم عصبی مرکزی میشود و میتواند تغییرات چشمگیری در رفتار، احساسات و عملکرد جسمی فرد ایجاد کند. شناخت علائم مصرف شیشه به شناسایی سریعتر مصرفکنندگان کمک میکند و میتواند در پیشگیری و درمان مؤثر باشد.
مصرف شیشه یا متآمفتامین باعث بروز علائم جسمی، روانی و رفتاری متعددی میشود. جسمی شامل افزایش ضربان قلب و فشارخون، تنگی مردمک چشم، تعریق زیاد، خشکی دهان، کاهش اشتها و وزن، بیخوابی، خستگیناپذیری، لرزش و تکانهای عضلانی است. روانی و رفتاری شامل سرخوشی شدید، اعتمادبهنفس کاذب، پرحرفی، تحریکپذیری، اضطراب، پارانویا، توهمات، رفتارهای پرخطر و عصبانیت ناگهانی است. در مصرف طولانیمدت، مشکلاتی مانند کاهش حافظه، افسردگی، انزوا، روانپریشی، تخریب دندانها و ضعف جسمانی رخ میدهد.
علائم اوردوز مصرف شیشه (متآمفتامین) چیست؟
اوردوز شیشه وضعیت بسیار خطرناکی است که نیاز به کمک فوری پزشکی دارد. مصرف بیش از حد این ماده باعث بروز علائم زیر میشود:
- تشنج و گرفتگی عضلات شدید
- افزایش بسیار زیاد ضربان قلب (تاکیکاردی)
- فشارخون بسیار بالا یا افت شدید فشارخون
- تنفس سریع و سطحی یا دشوارشدن تنفس
- تعریق شدید و پوست مرطوب یا سرد و رنگپریده
- سرگیجه، گیجی و بیهوشی
- توهمات شدید و روانپریشی
- درد شدید قفسه سینه
- حالت تهوع و استفراغ شدید
- بیقراری غیرقابلکنترل و اضطراب شدید
اگر فردی دچار این علائم شد، باید سریعاً با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل شود، چون اوردوز شیشه میتواند به مرگ منجر شود.
راه های تشخیص اعتیاد به شیشه چیست؟
تشخیص اعتیاد به شیشه معمولاً بر اساس مشاهده مجموعهای از علائم جسمی، روانی و رفتاری فرد صورت میگیرد. از نظر جسمی، افراد معتاد ممکن است ضربان قلب و فشارخون بالایی داشته باشند، مردمک چشمهایشان کوچک و نورانی به نظر برسد و علائمی مانند تعریق زیاد، خشکی دهان، کاهش اشتها و وزن، بیخوابی و لرزش بدن در آنها دیده شود. از نظر روانی و رفتاری، مصرف شیشه باعث ایجاد سرخوشی موقت و اعتمادبهنفس کاذب میشود، اما درعینحال پرخاشگری، اضطراب، پارانویا و توهمات نیز شایع است.
افراد معتاد ممکن است رفتارهای پرخطر و تکانشی از خود نشان دهند و در کنترل احساسات و رفتارهایشان مشکل داشته باشند. در مصرف طولانیمدت، این علائم شدت یافته و مشکلات جدیتری مانند کاهش حافظه، افسردگی، انزوا، روانپریشی و تخریب دندانها ظاهر میشود؛ بنابراین، تشخیص اعتیاد به شیشه نیازمند توجه به این علائم و مراجعه به متخصص برای ارزیابی دقیق و درمان مناسب است.
درمان وابستگی به شیشه
ترک شیشه یکی از دشوارترین فرایندهای ترک اعتیاد است که نیازمند صبر، اراده قوی و حمایت تخصصی است. به دلیل تأثیرات شدید روانی و جسمی این ماده، مصرفکننده معمولاً با علائم ترک سختافزاری مانند افسردگی، اضطراب، خستگی شدید، بیخوابی و هوس شدید برای مصرف مواجه میشود.
درمان موفق ترک شیشه معمولاً ترکیبی از مراقبتهای پزشکی، رواندرمانی، حمایتهای روانی و برنامههای بازتوانی است که به فرد کمک میکند تا بهتدریج وابستگی خود را کاهش دهد و مهارتهای مقابلهای لازم برای زندگی بدون مواد مخدر را یاد بگیرد. همراهی با یک مرکز تخصصی ترک اعتیاد، مانند کلینیک طلوعی دیگر، میتواند مسیر بهبودی را هموارتر و احتمال بازگشت به مصرف را بهشدت کاهش دهد.
جمعبندی
شیشه یا متآمفتامین، یک ماده محرک قوی و بسیار اعتیادآور است که تأثیر شدیدی بر سیستم عصبی مرکزی دارد. این ماده بهصورت مصنوعی و در آزمایشگاههای غیرقانونی تولید میشود و مصرف آن باعث آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی جدی میشود. شیشه با افزایش شدید انرژی و سرخوشی موقت، مصرفکننده را به وابستگی شدید میرساند و ترک آن بسیار دشوار است.
عوارض مصرف طولانیمدت شامل تخریب مغز، اختلالات روانی، مشکلات قلبی و کاهش عملکرد جسمی است. همچنین، اوردوز این ماده میتواند خطر مرگ داشته باشد و نیازمند مراقبتهای فوری پزشکی است. تشخیص اعتیاد به شیشه بر اساس علائم جسمی و روانی صورت میگیرد و درمان آن نیازمند حمایت تخصصی و روانی است.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان با مشکل اعتیاد به شیشه مواجه هستید، به یاد داشته باشید که تنها نیستید و راهحل وجود دارد. برای دریافت مشاوره تخصصی و شروع مسیر ترک موفق، همین امروز با کلینیک طلوعی دیگر، بهترین مرکز ترک اعتیاد تهران، تماس بگیرید و گام اول را به سوی زندگی سالم و بدون اعتیاد بردارید. کمک حرفهای میتواند زندگی شما را تغییر دهد!
📌 منبع: www.dea.gov
سؤال متداول درباره شیشه
- شیشه چیست و چگونه تولید میشود؟
شیشه نام رایج ماده مخدر متآمفتامین است که بهصورت مصنوعی و در آزمایشگاههای غیرقانونی به شکل کریستالهای سفید تولید میشود. - مصرف شیشه چه عوارض جسمی و روانی دارد؟
مصرف شیشه باعث افزایش ضربان قلب، کاهش اشتها، بیخوابی، توهم، اضطراب، افسردگی و در بلندمدت تخریب مغز و سیستم عصبی میشود. - چگونه میتوان اعتیاد به شیشه را تشخیص داد؟
علائم شامل تنگی مردمک چشم، تعریق زیاد، رفتارهای پرخاشگرانه، توهم، کاهش وزن شدید و مشکلات روانی مانند افسردگی و پارانویا است. - آیا درمان اعتیاد به شیشه ممکن است؟
بله، اما ترک اعتیاد به شیشه دشوار است و نیازمند حمایت پزشکی و روانشناسی تخصصی است تا از عود مجدد جلوگیری شود. - علائم اوردوز شیشه چیست و در صورت مواجهه باید چه کرد؟
علائم اوردوز شامل تشنج، افزایش شدید ضربان قلب، سردرد شدید، بیهوشی و روانپریشی است و در این شرایط باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
