خیلی وقت‌ها اعتیاد به قرص ب۲ آن‌قدر آرام و بی‌سروصدا شروع میشود که خود فرد هم متوجه نمی‌شود کِی از «مصرف تحت‌نظر پزشک» به «نیاز روزانه» تبدیل شده. برای همین، شناخت نشانه‌های اولیه اهمیت زیادی دارد؛ چه بخواهید وضعیت خودتان را بسنجید، چه نگران رفتار یکی از اعضای خانواده باشید.
بوپرنورفین (قرص ب۲) چیست و چطور اعتیادآور میشود؟
قرص B2 یا بوپرنورفین، در اصل یک مادهٔ نیمه‌صنعتی از خانوادهٔ تبائین است که پزشکان از آن در برنامه‌های ترک اعتیاد استفاده می‌کنند. منطق ماجرا این است: کسی که سال‌ها دوز بالای هروئین مصرف کرده، نمی‌تواند یک‌شبه بدنش را از مخدر خالی کند. بوپرنورفین با کاهش‌دادن اشتیاق مغز به مواد افیونی، این مسیر را تدریجی و قابل‌تحمل می‌کند.
مشکل از جایی شروع میشود که همین دارو بدون نظارت پزشک و خودسرانه مصرف شود. نکتهٔ مهمی که کمتر کسی می‌داند این است که ردّ این ماده تا ۹۰ روز بعد از آخرین مصرف در موی سر باقی می‌ماند؛ همین موضوع نشان می‌دهد که ترک کامل آن هم زمان قابل‌توجهی می‌برد، معمولاً بیش از سه ماه.
اگر می‌خواهید عمیق‌تر وارد این موضوع شوید، دو مطلب بوپرنورفین یا قرص ب۲ چیست؟ و عوارض قرص B2 را هم بخوانید.
از کجا بفهمیم کسی قرص ب۲ می‌خورد؟
قبل از این‌که علائم جسمی یا روانی خودشان را نشان بدهند، معمولاً یک تغییر رفتاری کوچک اما مشخص در نحوهٔ مصرف دارو دیده میشود. اگر این رفتارها را در خودتان یا اطرافیانتان می‌بینید، وقتش رسیده که جدی‌تر به موضوع نگاه کنید:
مصرف دارو بدون تجویز پزشک یا خارج از دستور او چند بار تلاش برای ترک کرده و هر بار دوباره برگشته اصرار برای گرفتن دوز بیشتر از پزشک، حتی برای «داشتن ذخیره در خانه» مصرف در ساعت‌هایی غیر از آنچه پزشک تعیین کرده دوز بالاتر از تجویز، برای مدتی طولانی‌تر از آنچه قرار بوده پناه‌بردن به دارو هر بار که یک مشکل کوچک در خانه، مدرسه یا محل کار پیش می‌آید مراجعه به چند پزشک مختلف برای گرفتن نسخه‌های جداگانه از همان دارو پنهان‌کاری دربارهٔ مصرف یا نگه‌داشتن قرص‌ها در جای غیرمعمول کنارگذاشتن تدریجی دوستان، خانواده یا فعالیت‌هایی که قبلاً برایش مهم بود
جدا از این‌ها، افرادی که هم‌زمان بوپرنورفین و مواد مخدر دیگر مصرف می‌کنند، ریسک بیشتری برای سوءمصرف دارند؛ چون بدنشان با ترکیب چند ماده درگیرتر میشود.
آیا قرص ب۲ در آزمایش مشخص میشود؟
اگر بعدازاین نشانه‌ها هنوز مطمئن نیستید، راه دقیق‌تری هم وجود دارد. تستی با نام rapid bup test برای همین منظور طراحی شده و از طریق آزمایش ادرار انجام میشود. اگر غلظت این ماده در ادرار از ۱۰ میلی‌گرم بیشتر باشد، نتیجهٔ تست مثبت اعلام میشود و دیگر جای شکی باقی نمی‌ماند.
✅مقاله پیشنهادی: قرص ب۲ در آزمایش اعتیاد مثبت میشود؟ آیا تاخیری است؟
علائم جسمی اعتیاد به قرص ب۲
علائم جسمی معمولاً اولین چیزی هستند که خود مصرف‌کننده هم متوجهش میشود. کمی بعد از مصرف، حس کرختی و خستگی سراغ فرد می‌آید؛ بعد از آن ممکن است هماهنگی حرکات بدن به هم بریزد یا در حرف‌زدن و دیدن دچار مشکل شود. خارش زیر پوست و سرگیجه‌های ناگهانی هم از نشانه‌های شایع هستند.
نباید فراموش کرد که این دارو دستگاه گوارش را هم بی‌نصیب نمی‌گذارد؛ تهوع، سوزش معده و بی‌اشتهایی، مهمانان همیشگی کسی هستند که مدتی است با این ماده سروکار دارد.
علائم روانی و رفتاری اعتیاد به قرص ب۲
اما شاید سخت‌ترین بخش ماجرا، تغییراتی است که در روح و روان فرد اتفاق می‌افتد. بی‌خوابی‌های طولانی، گیجی مداوم و افسردگی، معمولاً شروع این تغییرات هستند. کم‌کم قدرت تصمیم‌گیری کم‌رنگ میشود، حافظه ضعیف‌تر میشود، و در موارد شدیدتر، فرد ممکن است به رفتارهایی برسد که خودش هم از آن‌ها شگفت‌زده شود؛ پرخاشگری‌های ناگهانی که بیشتر از همه، خانواده و اطرافیان را آزار می‌دهد.
روزهای سخت ترک: خماری چه شکلی است؟
وقتی فرد تصمیم به قطع مصرف می‌گیرد یا دسترسی او به دارو محدود میشود، بدن ممکن است با علائم خماری واکنش نشان دهد. شدت و مدت این علائم در همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند مقدار مصرف، مدت وابستگی و شرایط جسمی و روانی فرد بستگی دارد. به همین دلیل، ترک قرص ب۲ بهتر است زیر نظر پزشک و بر اساس برنامه‌ای متناسب با وضعیت فرد انجام شود.
واکنش‌های احتمالی بدن می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- سردرد، تهوع و استفراغ
- گرفتگی و دردهای عضلانی
- سرگیجه، خوابآلودگی و خستگی شدید
- تعریق زیاد و خشکی دهان
- دانه‌دانه‌شدن پوست
- احساس گرما یا لرز ناگهانی
- آبریزش بینی و چشم
- تاری دید یا گشادشدن مردمک‌ها
- کاهش تمرکز و اختلال در یادگیری
- تب، لرزش و تپش قلب
- یبوست یا اسهال
- بیقراری، اضطراب و اختلال خواب
یکی از سؤالات رایج افراد این است که خماری قرص ب۲ چند روز است؟ پاسخ ثابتی برای همه وجود ندارد؛ زیرا زمان شروع، شدت و ماندگاری علائم به الگوی مصرف و شرایط فردی بستگی دارد. در بعضی افراد علائم جسمی زودتر کاهش پیدا می‌کنند، اما مشکلاتی مانند بیخوابی، بیقراری و میل به مصرف ممکن است مدت بیشتری ادامه داشته باشند.
جمع‌بندی
اعتیاد به قرص ب۲ کمتر شبیه یک تصمیم آگاهانه و بیشتر شبیه یک مسیر تدریجی است؛ از یک مصرف درمانی ساده شروع میشود و اگر رهایش کنیم، به وابستگی جسمی و روانی می‌رسد. نشانه‌های رفتاری معمولاً اولین زنگ خطر هستند، بعد از آن علائم جسمی و روانی خودشان را نشان می‌دهند، و در نهایت اگر مصرف قطع شود، دوران خماری از راه می‌رسد. خبر خوب این است که در هر مرحله از این مسیر، امکان توقف و درمان وجود دارد؛ فقط باید زودتر آن را جدی گرفت.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم مصرف قرص ب۲ به وابستگی یا اعتیاد تبدیل شده است؟
مصرف بیشتر از مقدار تجویزشده، ناتوانی در کاهش مصرف، مراجعه به چند پزشک برای دریافت دارو، پنهان‌کردن مصرف و ادامه‌دادن آن با وجود آسیب‌های جسمی، روانی یا خانوادگی می‌توانند از نشانه‌های سوءمصرف باشند. بااین‌حال، وابستگی جسمی در مصرف درمانی لزوماً به معنای اعتیاد نیست و تشخیص دقیق باید توسط پزشک انجام شود.
آیا مصرف قرص ب۲ در آزمایش اعتیاد مشخص میشود؟
بوپرنورفین با آزمایش اختصاصی خون یا ادرار قابلشناسایی است؛ اما ممکن است در تستهای معمول مواد مخدر بررسی نشود. مدت شناسایی آن به مقدار و مدت مصرف، سوختوساز بدن، نوع نمونه و حساسیت آزمایش بستگی دارد؛ بنابراین نتیجه باید توسط آزمایشگاه تفسیر شود.
آیا میتوان قرص ب۲ را ناگهانی قطع کرد؟
قطع ناگهانی بوپرنورفین ممکن است باعث بروز علائمی مانند بیقراری، بیخوابی، تعریق، درد عضلانی، مشکلات گوارشی و میل شدید به مصرف شود. همچنین میتواند احتمال بازگشت به مصرف مواد افیونی و اوردوز را افزایش دهد؛ به همین دلیل کاهش یا قطع آن باید با برنامه پزشک انجام شود. هشدار FDA درباره قطع ناگهانی بوپرنورفین
در چه شرایطی مصرف قرص ب۲ نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است؟
خوابآلودگی غیرعادی و شدید، کاهش سطح هوشیاری، تنفس آهسته یا سطحی، کبودی لبها، غش یا بیدارنشدن فرد از علائم خطر هستند. در چنین شرایطی باید فوراً با اورژانس تماس گرفت، بهویژه اگر بوپرنورفین همراه با الکل، داروهای آرامبخش یا مواد دیگر مصرف شده باشد.
یک پاسخ
جهت دریافت مشاوره، می‌توانید با مشاوران مرکز ما صحبت کنید. برای دریافت مشاوره رایگان در کلینیک تخصصی طلوعی دیگر با شماره ۰۲۱۸۸۰۳۷۳۲۶ تماس حاصل فرمایید.