خوابآلودگی بعد از مصرف الکل یکی از تجربه‌های رایج در میان افرادی است که نوشیدنی الکلی مصرف می‌کنند. بسیاری تصور می‌کنند الکل باعث آرامش و خواب راحت‌تر میشود، اما این احساس خوابآلودگی معمولاً موقتی است و به معنای داشتن خواب باکیفیت نیست.
الکل با تأثیر بر سیستم عصبی و تغییر چرخه طبیعی خواب، میتواند باعث کاهش خواب عمیق، اختلال در مرحله REM و افزایش بیداریهای شبانه شود. به همین دلیل، ممکن است فرد سریع‌تر به خواب برود اما پس از بیدارشدن همچنان احساس خستگی و کاهش انرژی داشته باشد.
در این مقاله از کلینیک ترک اعتیاد طلوعی دیگر، بررسی می‌کنیم که چرا بعد از خوردن مشروب خوابمان میگیرد، آیا الکل باعث بی‌خوابی میشود و مصرف الکل چه تأثیری بر کیفیت خواب دارد.
چرا بعد از خوردن الکل خوابم میگیرد؟
احساس خوابآلودگی بعد از مصرف الکل به دلیل تأثیر مستقیم آن بر سیستم عصبی مرکزی ایجاد میشود. الکل فعالیت برخی انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند GABA را افزایش می‌دهد؛ این ماده شیمیایی باعث کاهش فعالیت مغز، ایجاد آرامش، کاهش سطح هوشیاری و در نتیجه احساس خوابآلودگی میشود.
به همین دلیل بسیاری از افراد بعد از مصرف نوشیدنی‌های الکلی مانند شراب، آبجو یا سایر مشروبات، احساس سنگینی بدن و تمایل به خواب پیدا می‌کنند. بااین‌حال، این خوابآلودگی به معنی داشتن خواب باکیفیت نیست؛ زیرا الکل میتواند ساختار طبیعی خواب را تغییر دهد.
در ساعات اولیه پس از مصرف، ممکن است فرد سریع‌تر به خواب برود، اما با کاهش سطح الکل در بدن، چرخه خواب دچار اختلال شده و مشکلاتی مانند بیدارشدن‌های مکرر، کاهش خواب عمیق و احساس خستگی پس از بیدارشدن ایجاد میشود.
بنابراین، اگرچه الکل ممکن است در ابتدا باعث خوابآلودگی شود، اما مصرف آن در طولانی‌مدت میتواند کیفیت خواب را کاهش داده و حتی باعث ایجاد یا تشدید اختلالات خواب شود.
آیا شراب، آبجو و مشروب خوابآور هستند؟
بسیاری از افراد بعد از مصرف شراب، آبجو یا سایر انواع مشروبات الکلی احساس خوابآلودگی می‌کنند و تصور می‌کنند این نوشیدنی‌ها می‌توانند به خواب راحت‌تر کمک کنند. در واقع، الکل ممکن است در کوتاهمدت باعث کاهش تنش و ایجاد احساس آرامش شود، اما این اثر به معنای بهبود کیفیت خواب نیست.
مصرف نوشیدنی‌های الکلی ممکن است باعث شود فرد سریع‌تر به خواب برود، اما در ادامه چرخه طبیعی خواب را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل، خواب پس از مصرف الکل معمولاً سطحی‌تر بوده و احتمال بیدارشدن در طول شب افزایش پیدا می‌کند.
همچنین میزان تأثیر الکل بر خواب به عواملی مانند مقدار مصرف، دفعات مصرف، شرایط جسمی فرد و میزان حساسیت بدن بستگی دارد؛ بنابراین، اگرچه شراب، آبجو و سایر مشروبات ممکن است در ابتدا حالت خوابآلودگی ایجاد کنند، اما استفاده از آنها به‌عنوان راهی برای بهتر خوابیدن توصیه نمی‌شود.
شدت تأثیر الکل بر خواب در همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند میزان مصرف، مدت مصرف، شرایط جسمی، سن و ویژگی‌های فردی بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است برخی افراد بعد از مصرف الکل سریع‌تر احساس خوابآلودگی کنند، اما در ادامه با اختلال بیشتری در کیفیت خواب مواجه شوند.
آیا خواب بعد از مستی خواب باکیفیت است؟
خیر، خواب بعد از مستی معمولاً خواب باکیفیت و ترمیم‌کننده‌ای محسوب نمی‌شود. اگرچه مصرف الکل ممکن است در ابتدا باعث شود فرد سریع‌تر به خواب برود، اما این خواب معمولاً ساختار طبیعی خود را از دست می‌دهد و نمی‌تواند به‌اندازه خواب طبیعی باعث بازسازی انرژی بدن و مغز شود.
الکل با تأثیر بر چرخه خواب، به‌ویژه مرحله REM، باعث کاهش کیفیت خواب میشود. مرحله REM یکی از مراحل مهم خواب است که در تنظیم حافظه، پردازش اطلاعات و تعادل روانی نقش دارد. اختلال در این مرحله میتواند باعث شود فرد پس از بیدارشدن احساس خستگی، کاهش تمرکز یا بی‌حالی داشته باشد.
همچنین با کاهش اثر الکل در بدن، فعالیت سیستم عصبی افزایش پیدا می‌کند و احتمال بیدارشدن‌های مکرر در طول شب، خواب سبک و کاهش مدت خواب عمیق بیشتر میشود. به همین دلیل ممکن است فرد بعد از چند ساعت خواب پس از مصرف الکل، همچنان احساس کند به‌اندازه کافی استراحت نکرده است.
بنابراین، خواب ناشی از مستی ممکن است از نظر مدت‌زمان طولانی به نظر برسد، اما از نظر کیفیت و تأثیر ترمیمی با یک خواب طبیعی و سالم تفاوت دارد
تشدید تأثیر الکل بر بی‌خوابی
بعضی‌ها برای کاهش تنش‌های روزانه، به سوءمصرف الکل پناه می‌برند. تا به آرامش روانی و ذهنی رسیده و بتوانند در شب‌هنگام به خوابی راحت و عمیق فروروند. اما باید دانست برخلاف این تصورات، مصرف الکل میتواند باعث ایجاد اختلال خواب در افراد شده و موجب بی‌خوابی و پریشانی فرد شود. به‌طورکلی مصرف الکل میتواند تأثیرات مختلفی بر کیفیت خواب بگذارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
- نداشتن خواب عمیق و کامل
- افزایش مدت‌زمان بیداری در طول شب
- طولانی‌شدن مدت‌زمان به خواب‌رفتن
توجه داشته باشید که تأثیر الکل بر خواب همیشه بلادرنگ بعد از مصرف ایجاد نمی‌شود و حتی ممکن است در بعضی افراد مصرف الکل قبل از خواب به بهتر خوابیدن آنها کمک کند. بر اساس مطالعاتی که بر تأثیر الکل بر خواب انجام شده، مشخص شده که نوشیدن الکل قبل از خواب به‌سرعت تأثیرات خود را بر روی کیفیت خواب ازدست‌داده و منجر به بی‌خوابی در افراد میشود.
ترک الکل و بی‌خوابی
همچنین بعد از قطع ناگهانی و اقدام برای ترک الکل یکی از مشکلاتی که ممکن است به سراغ فرد بیاید بی‌خوابی است. این اختلال بی‌خوابی که خود را با عدم به خواب‌رفتن عمیق و خواب بیکیفیت و کوتاه نشان می‌دهد، به بی‌خوابی ناشی از ترک الکل معروف است. برای آشنایی بیشتر با این نوع بی‌خوابی می‌توانید به مقاله ترک الکل و بی‌خوابی مراجعه کنید.
برای رهایی از عوارض ترک الکل مانند اختلال در خواب بهتر است به کلینیک‌های ترک اعتیاد به الکل مراجعه کنید، تا با درست‌ترین و جدیدترین روش‌ها به درمان شما پرداخته شود. مرکز ترک الکل طلوعی دیگر با برخورداری از باتجربه‌ترین پزشکان و روان‌پزشکان و همچنین با استفاده از خدمات رفاهی مجهز میتواند شما عزیزان را در جهت ترک تخصصی الکل و همچنین درمان اختلالاتی همچون بی‌خوابی ناشی از مصرف الکل یاری رساند.
📌 منبع: pmc.ncbi.nlm.nih.gov
سوالات متداول
- چرا بعد از خوردن مشروب خوابم میگیرد؟
الکل با تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی و افزایش فعالیت GABA باعث کاهش فعالیت مغز و ایجاد احساس خوابآلودگی میشود.
- آیا شراب خوابآور است؟
شراب به دلیل داشتن الکل میتواند در کوتاهمدت باعث خوابآلودگی شود، اما کیفیت خواب را کاهش می‌دهد.
- آیا آبجو باعث خوابآلودگی میشود؟
بله، آبجو نیز به دلیل داشتن اتانول میتواند احساس آرامش و خوابآلودگی ایجاد کند.
- چرا بعد از مستی خوابم میگیرد ولی بعداً خوابم خراب میشود؟
زیرا اثر آرامبخش اولیه الکل موقتی است و پس از کاهش سطح الکل، چرخه خواب دچار اختلال میشود.
3 پاسخ
آیا الکل باعث بی خوابی میشه؟
شراب خواب آوره؟
چرا بعد از خوردن مشروب خوابم میگیره